Sadece Güneşten değil Stresten de korunun
Bu günlerde güçlü güneşten korunduğunuz gibi, güçlü stresten de korunun. Nasıl aşırı güneş ışığı cilt kanserine sebep olabiliyorsa, aşırı stres de kanser dahil birçok hastalığı tetikleyebiliyor.
Stres, otonom sinir sistemi ve oluşturduğu hastalıklar…
Bugün sizlerle gözden kaçan ve vücudun doğru çalışma mekanizmalarını kontrol eden bir sinir ağından bahsedeceğiz.
Otonom sinir sistemi; Otonom kendi başına hareket eden demektir. Görevi yaşamın sağlıkla sürdürülmesini koordine etmektir. Bu koruma, aynen günümüzdeki modern arabaların çarpışma engelleyici görevi yaşamın sağlıkla sürdürülmesini koordine etmek.
Otonom sinir sistemi de vücudumuzun ani durumlar karşısında travma geçirmesine engel olur. Devreye girdiği mekanizmaları kısaca özetlersek, soğukta ince damarları daraltıp, ısı kaybınızı engelleyerek, soğuğa karşı koruduğu gibi, sıcakta da terlememizi sağlayıp saçağa karşı korur.
Amacı vücut bütünlüğünü ve sağlığını korumak olan. Yukarıda bahsettiğimiz bu mekanizma, vücutta fiziksel stres oluşturan soğuk ve sıcak algısıyla yönetir. Ancak otonom sinir sistemi için etkili olduğu ve stresin farklı alanlarda da algılanıp otomatik önlem alınan başka durumlar da vardır. Mide boşaldığı zaman bir refleksin beyne gitmesi boşalmaya bağlı ve kişinin acıktığını hissetmesi, bir tehlike anında bulunulan ortamdan hızla uzaklaşabilmek veya bedeni savunabilmek için dokulara daha fazla kan gönderilmesiyle dokunun daha çok oksijen ve şeker almasının sağlanması gibi kontrol mekanizmalarında da otonom sinir sistemi devrededir.
Peki şu soruyu sorabiliriz madem otonom sinir sistemi stres yaratan durumlara karşı vücudu savunmak için var ve bu şekilde çalışıyor, stres kontrolü neden gerekli?
Sanırım aşırı stres sırasında meydana gelen tehdit duygusu nedeniyle kişinin sürekli açlık hissedecek şekilde mide asidini arttırmasının mide problemlerine yol açtığını söylemek stresin yol açabileceği problemlerin en basitini anlamamızı sağlayacaktır. Ayrıca sürekli açlık hissi ve sinir sistemi beslendiğinde yatışmasını hissetmesi nedeniyle gıda alarak sürekli bir şeyler atıştırmak kilo problemleri oluşturması nedeniyle de öne çıkmaktadır. Yine aşırı stres vücudu korumaya çalışırken dokulara daha fazla şeker ve oksijen yollamaya çalışan sistemi aşırı uyarır. Bu şiddetli uyarı sonucu kanı daha fazla taşımak amacıyla kalp atım sıvısı ve basıncı artar.  Bu gereksiz aşırı reaksiyona yüksek tansiyon ve çarpıntı adını veriyoruz. Aynı anda aslında dokunun enerjisini arttırmak için gönderilmesi gereken şeker miktarı da aşırı stres nedeniyle gereğinden fazla arttırılacağı için şeker kanda çok yükselir ve ileri şeker hastalığına dönüşebilecek mekanizmalar devreye girer.
Kısacası stres kontrolü derken vücudumuzun kendi koruma mekanizmalarını aşırı uyarmayın beden dengenizi bozmayın ve sağlığınızı koruyun diyoruz.

Bir sonraki paylaşımımızda stresin kanser tetikleyici etkisini konuşacağız...

 

-Opr. Dr. Cüneyt Tuğrul